Włączasz Amigę, a Workbench startuje z cichej pamięci flash, z całą kolekcją gier i nowoczesnym AmigaOS w zasięgu jednego dwukliku. Nowoczesne nośniki umożliwiają to w każdej Amidze od A500 po A4000 i pozwalają wysłać na emeryturę trzydziestoletni dysk twardy i zużyte dyskietki, zanim cię zawiodą.
Ten poradnik jest dla właścicieli Amig, którzy chcą niezawodnej i pojemnej pamięci masowej: co umożliwiają karty SD, CompactFlash, dyski SSD i BlueSCSI, czego każde z tych rozwiązań wymaga i które pasuje do twojego modelu.
Co zmieniają nowoczesne nośniki
- Koniec z psującymi się dyskami. Karty CF, karty SD i dyski SSD nie mają silnika ani głowic. Są ciche i nic nie musi się rozpędzać, zanim Amiga wystartuje.
- Cała biblioteka gier na jednym nośniku. WHDLoad instaluje gry dyskietkowe na dysku twardym. Każda uruchamia się z ikony na Workbenchu, bez zmieniania dyskietek, a z większości można jednym klawiszem wrócić do Workbencha. Karta o pojemności kilku gigabajtów mieści całą kolekcję.
- Nowoczesny Workbench. AmigaOS 3.2 jest stworzony z myślą o dysku twardym. Mając do dyspozycji gigabajty, instalujesz go obok swoich programów, narzędzi z Aminetu i własnych projektów, a miejsca i tak zostaje pod dostatkiem.
- Łatwa wymiana plików z PC. Pobierz plik na PC, skopiuj go na kartę sformatowaną w FAT i odczytaj na Amidze. Z BlueSCSI cały dysk twardy Amigi jest plikiem obrazu na karcie SD: kopię zapasową robisz, kopiując jeden plik, i możesz trzymać obok siebie kilka konfiguracji.
- Napędy CD-ROM. Do portu IDE z obsługą ATAPI podłączysz napęd CD-ROM lub DVD, więc oprogramowanie zainstalujesz prosto z płyty CD.
- Prawdziwa szybkość dla Amig big-box. Dysk SSD na karcie Multiface (LANA) lub kontroler SCSI z DMA na Zorro III, taki jak ReA4091, pozwala szybkiej A3000 lub A4000 wczytywać duże programy i dane bez czekania na napęd.
Opcje w skrócie
| Opcja | Podłączenie | Start systemu | Wymiana plików z PC | Najlepsze do |
|---|---|---|---|---|
| Adapter MicroSD (SDBox) | Port równoległy | Nie, sterowniki wczytuje się z dyskietki | Bardzo łatwa (FAT/FAT32) | Wymiana plików w każdej Amidze z portem równoległym |
| Adapter CF do PCMCIA | Slot PCMCIA (A600, A1200) | Nie, sterowniki wczytuje się z dysku twardego | Bardzo łatwa (FAT/FAT32) | Amiga 600 i Amiga 1200 |
| Karta CF, dysk lub SSD na IDE | Wewnętrzny port IDE lub karta IDE | Tak | Kartę trzeba wyjąć; partycje Amigi | Główny dysk startowy |
| BlueSCSI v2 | Kontroler SCSI | Tak, z kontrolerem z autobootem | Łatwa: obrazy dysków to pliki na karcie SD | Amiga 3000 i Amiga 4000T lub Amigi z kontrolerem SCSI na Zorro II lub Zorro III |
MicroSD na porcie równoległym (SDBox)
Amiga MicroSD Adapter (SDBox) to najprostszy sposób, by przenieść pliki na Amigę. Rewizja 2.3 działa w każdej Amidze z portem równoległym; do Amigi 1000 wybierz w menu rozwijanym wersję A1000. Jest też wersja barebone bez obudowy.
Adapter przyjmuje karty MicroSD o pojemności do 32 GB sformatowane w FAT16 lub FAT32: skopiuj pliki na PC, włóż kartę i odczytaj ją na Amidze jako SD0:. Karty można wymieniać bez restartu. Działa z AmigaOS 1.3 i nowszymi wersjami i nie wymaga dysku twardego: kartę montuje dyskietka startowa.
Zanim zamówisz: adapter jest zasilany z ładowarki USB przez kabel Mini-USB (żadne z nich nie jest dołączone), a Amiga nie może z niego wystartować. Port równoległy jest też wolniejszy niż IDE czy SCSI, więc SDBox to twój nośnik do wymiany plików i archiwum, a nie dysk, z którego działa Workbench.
CompactFlash w slocie PCMCIA (A600 i A1200)
Z adapterem PCMCIA Compact Flash Adapter karta CF sformatowana w FAT, włożona do bocznego slotu Amigi 600 lub Amigi 1200, staje się twoim pomostem do PC: zapełniasz ją tam i wsuwasz do Amigi. Pakiety cfd i fat95 z Aminetu instaluje się na dysku twardym, więc adapter współpracuje z wewnętrznym dyskiem. W połączeniu z wewnętrzną kartą CF daje bardzo wygodną A1200.
Nośnik startowy na IDE
IDE to typowa droga do szybkiego dysku, z którego można uruchomić system. Kickstart ROM w A600, A1200 i A4000 zawiera już sterownik, więc do startu nie trzeba dodatkowego oprogramowania.
A600 i A1200: CompactFlash na wewnętrznym porcie 44-pin
Adapter Compact-Flash do IDE 2,5″ 44-pin umieszcza cichą kartę CF tam, gdzie kiedyś był 2,5-calowy dysk laptopowy. Nie wymaga kabla zasilającego ani sterowników; zworka ustawia tryb master lub slave. W HDToolBox ustaw Mask 0x7FFFFFFE i MaxTransfer 0x1FE00 oraz sprawdź maksymalny rozmiar partycji dla swojej wersji AmigaOS.
Na karcie są partycje Amigi, których PC sam z siebie nie odczyta. Do codziennej wymiany plików dodaj adapter PCMCIA albo SDBox. Wielu właścicieli przygotowuje też kartę w emulatorze WinUAE na PC z Windows.
A4000: wewnętrzny port 40-pin
Amiga 4000 ma 40-pinowy port IDE z kanałem podstawowym i dodatkowym. Karta Amiga 4000 IDE Expansion (tylko A4000 desktop) pozwala podłączyć do czterech urządzeń, na przykład kartę CF, dysk twardy i napęd CD-ROM. Jeśli cztery urządzenia sprawiają kłopoty, pomoże IDEfix97 (AmigaOS 1.3 do 3.1) lub AtapiMagic (3.1.4 do 3.2); te pakiety to również typowy sposób na obsługę napędu CD-ROM IDE. Opisany wyżej 44-pinowy adapter CF nie pasuje do tego portu.
IDE na karcie rozszerzeń
- Karta turbo TK68030v2 do A500 i A2000 ma kontroler IDE z autoboot ROM (lide.device) dla dysków twardych i kart CF, a do tego 64 MB lub 128 MB Fast RAM, z której chętnie korzystają gry WHDLoad. Więcej w moim poradniku TK68030v2: szybkość, Fast RAM i IDE dla Amigi 500 i 2000.
- Multiface Mini do A2000, A3000, A4000 lub A500 z interfejsem Zorro dodaje IDE z autoboot ROM (Kickstart 1.3 do 3.2), Ethernet i clock port.
- Multiface do A2000, A3000(T) i A4000(T) wprowadza dyski SSD do Amigi big-box. Ma gniazdo na dysk SSD SATA i gniazdo na dysk SSD M.2 (używaj jednego albo drugiego, nigdy obu naraz), dwa kanały IDE dla maksymalnie czterech urządzeń IDE/ATAPI, w tym napędów CD-ROM i DVD, oraz slot CF dostępny z zewnątrz obudowy (przed wymianą karty wyłącz Amigę). Dysk M.2 musi być dyskiem SSD SATA (AHCI) M.2 2280 z kluczem B i M; dyski NVMe nie są obsługiwane. IDE działa w trybie Zorro II w każdej Amidze i w normalnym użytkowaniu przesyła 1,6-2,6 MB/s. Ethernet i clock port są na pokładzie; więcej w poradniku Multiface (LANA): IDE, SSD, M.2, Ethernet i clock port w jednym slocie Zorro.
Emulacja SCSI z BlueSCSI v2
BlueSCSI v2 to urządzenie open source, które zastępuje mechaniczny dysk SCSI kartą SD. Obrazy dysków to zwykłe pliki na karcie, więc przygotowujesz je i archiwizujesz na PC. Obsługuje Fast SCSI z prędkością do 10 MB/s w trybie synchronicznym, a terminację ustawia się zworką. Dostępne są BlueSCSI v2 (Internal 50 Pins) oraz BlueSCSI v2 (External 25 Pin) do portów DB25.
Nowe karty SD najpierw sformatuj narzędziem SD Card Formatter. Zgłaszano problemy z niektórymi typami kart SanDisk; ja używam kart Transcend 16 GB/32 GB UHS-I U1 TLC. Szczegóły konfiguracji znajdziesz w dokumentacji BlueSCSI.
Które Amigi mają SCSI
- A3000(T): SCSI na płycie głównej, wewnętrzne 50-pin i zewnętrzne DB25. Pasuje każda z wersji.
- A4000T: SCSI na płycie głównej obok IDE; pasuje wersja wewnętrzna.
- A2000: karta SCSI na Zorro II, taka jak A2091 lub GVP Series II.
- A500: rozszerzenie SCSI montowane z boku, takie jak A590.
- A1200: Blizzard SCSI Kit IV lub zestaw SCSI do Apollo 1230/1240/1260. Blizzard/Apollo SCSI Kit Adapter Cable daje zestawowi gniazdo DB25 w obudowie; do zestawu Blizzard jest ROM Update 8.5.
- A3000 i A4000: kontroler Fast SCSI-II na Zorro III ReA4091.
Jeśli twoja Amiga zawiesza się lub przestaje reagować, gdy podłączone jest zewnętrzne urządzenie SCSI, przyczyną jest często stary układ kontrolera. AM33C93A-16PC to ulepszony zamiennik do A3000(T), A590, A2090, A2091, kart GVP Impact i innych; w niektórych urządzeniach stary układ jest wlutowany.
Szybkość: tempo dyktuje kontroler
Kontrolery SCSI na Zorro II, takie jak A590, A2091 czy GVP Series II, mają teoretyczne maksimum 3,58 MB/s, więc limit wyznacza kontroler, a nie BlueSCSI.
ReA4091 to szybki pas dla A3000 lub A4000: kontroler z DMA na Zorro III, który w praktyce osiąga 6-8 MB/s, zależnie od procesora, czyli około trzy do czterech razy więcej niż karty IDE na Zorro II. Ma w zestawie aktywny terminator, a jego nowoczesny autoboot ROM obsługuje dyski twarde większe niż 4 GB (TD64 i NSD64) i potrafi uruchomić system z CD-ROM-u. Aby działał prawidłowo, twoja A3000(T) lub A4000(T) potrzebuje układu Super Buster 11. Phase 5 Fastlane Z3 z procesorem 68060 wymaga ROM-u w wersji 8 lub nowszej; Fastlane Z3 ROM Update 8.5 to ostatnie wydanie.
W A3000 z kartą z procesorem 68040 lub 68060 zawieszanie się SCSI powoduje układ DMAC. Nie wyleczy tego ani ReA4091, ani BlueSCSI; trzeba zmodernizować DMAC, nad czym pracuje projekt ReSDMAC. Mój poradnik Rozbudowa Amigi 3000(T)/4000(T) o procesor 68060 omawia to dokładniej.
CDTV i CD32
CDTV ma port równoległy, więc SDBox działa również tam. Jego sterowniki wczytują się z dyskietki startowej, a CDTV nie ma wbudowanej stacji dyskietek, więc potrzebujesz zewnętrznej. Jeśli zamontowany jest interfejs SCSI, BlueSCSI może służyć jako jego dysk, a AM33C93A pasuje do tego interfejsu.
CD32 nie ma portu równoległego, portu IDE ani slotu PCMCIA. Pamięć masową zapewniają karty do jego portu rozszerzeń, z których niektóre dodają IDE; obecnie nie mam takiej w ofercie.
Moje rekomendacje dla poszczególnych modeli
- A500: TK68030v2 do startu z karty CF i z Fast RAM, którą lubi WHDLoad, a do tego SDBox do wymiany plików z PC. Z A590 BlueSCSI v2.
- A600: 44-pinowy adapter CF jako dysk startowy, a do tego adapter CF do PCMCIA do wymiany plików.
- A1000: wersja A1000 adaptera SDBox.
- A1200: 44-pinowy adapter CF i adapter CF do PCMCIA. Z zestawem SCSI Blizzard lub Apollo kabel adaptera i zewnętrzny BlueSCSI. Planujesz też procesor 68060? Zobacz Rozbudowa Amigi 1200 o procesor 68060.
- A2000: Multiface do dysku SSD, napędu CD-ROM i Ethernetu albo TK68030v2 do IDE z szybszym procesorem i Fast RAM. Z kartą A2091 lub GVP BlueSCSI v2.
- A3000(T): BlueSCSI v2 na wbudowanym SCSI; dla większej szybkości ReA4091 z BlueSCSI lub Multiface z dyskiem SSD.
- A4000: Multiface z dyskiem SSD lub ReA4091 z BlueSCSI dla najszybszego SCSI; A4000 IDE Expansion, by dodać napęd CD-ROM na wbudowanym IDE.
- A4000T: wewnętrzny BlueSCSI v2 na wbudowanym SCSI.
- CDTV: SDBox z zewnętrzną stacją dyskietek; BlueSCSI, jeśli zamontowany jest interfejs SCSI.
Nie wiesz, która karta pasuje do twoich planów? Napisz do mnie, podając model i listę swoich rozszerzeń, a powiem ci, jaki nośnik będzie odpowiedni.